Netwerk Schrijfdocenten

Home Nieuws Het netwerk Werkgroepen Forum Leden Contact
Pleidooi opleidingen Docent Creatief Schrijven Afdrukken E-mail

Pleidooi: Educatie met kwaliteit voor de schrijfwereld

 Kunstfactor pleit voor gedegen opleidingen tot Docent Creatief Schrijven. Elk talent, aangeboren of aangekweekt, moet zorgvuldig ontwikkeld worden om te kunnen bloeien. We bieden beeldend kunstenaars, dansers, acteurs en musici in de dop reële kansen. Zo willen we dat ook met schrijvers doen. En daarvoor zijn vakdocenten nodig.

Op 14 november 2007 bood Kunstfactor dit pleidooi aan Frans-Willem Korsten, voorzitter van de commissie Letteren van de Raad voor Cultuur, aan. 

Enorme belangstelling voor schrijven: honderdduizenden amateurschrijvers

Onderzoek toont aan dat honderdduizenden mensen in Nederland zich met schrijven bezighouden. Niet allemaal even intensief, maar veel liefhebbers van creatief schrijven zijn er wel. We kunnen aannemen dat met de opkomst van het bloggen op internet dat aantal sterk gegroeid is. Gelukkig kunnen deze schrijvers op veel plekken terecht om hun schrijftalent te ontwikkelen.

 Er zijn talloze schrijfscholen in Nederland; dit zijn cursusinstituten, maar ook Centra voor de Kunsten. En als ‘officiële studie Creatief Schrijven’, heeft de schrijfwereld in elk geval twee schrijfopleidingen binnen het kunstvakonderwijs: een bij de Faculteit Theater van de HKU (Writing for Performance), een een bij de Gerrit Rietveld Akademie (Beeld&Taal). Naast deze volwaardige, 4-jarige HBO-opleidingen heeft Nederland geen doorlopende universitaire studie creatief schrijven zoals het vak Creative Writing in de Angelsaksische traditie. Wel bieden sommige universiteiten en hogescholen korte cursussen aan.

Al groeit niet elke beginner uit tot een beroemdheid, toch verdient het aanbeveling om elke liefhebber vakkundige ondersteuning te bieden. Juist ook de amateurkunstenaars voor wie Kunstfactor de ideale randvoorwaarden probeert te scheppen.


Jong talent wordt gekoesterd

We zorgen ervoor dat begaafde kunstenaars in de dop aan kunstvakopleidingen een vak kunnen leren. Op het conservatorium kun je musicus worden, aan de theatervakschool word je acteur, aan de kunstacademie word je beeldend kunstenaar en aan de dansacademie word je danser. We hebben zelfs twee HBO-opleidingen voor schrijvers in spe. Natuurlijk: aanleg en passie zijn een onontbeerlijke start, maar je hebt gedegen onderwijs van professionals nodig om zelf een prof te kunnen worden.

Ook amateurkunstenaars hebben baat bij onderwijs door goed opgeleide docenten. Ook als je niet de ambitie hebt om een prof te worden, maar gewoon dol bent op je artistieke hobby en je daarin verder wilt ontwikkelen. Daarom is er voor elke kunstdiscipline in Nederland onderwijs door erkende vakdocenten te krijgen.

Voor elke kunstdiscipline? Nee - één veld doet het nog zonder officiële docenten(kader)opleidingen. Het creatief, literair schrijven wordt niet gesteund door een erkend onderwijsveld.

Er is behoefte aan nieuw opgeleide schrijfdocenten

Merkwaardig genoeg ontbreekt in Nederland een (vak)opleiding tot Docent Creatief Schrijven; een volwaardige docentenopleiding, die bijvoorbeeld is ingebed in een kunstvakopleiding.

Dit gemis aan opleidingsmogelijkheden is veel betrokkenen in de schrijfwereld een doorn in het oog. Van de huidige Docenten Schrijven zijn sommigen opgeleid bij het vroegere LOKV, anderen hebben de HBO-opleiding tot Docent Literaire Vorming aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht gevolgd. Beide opleidingen bestaan niet meer, en daarmee is ook het houvast van de beoordeling verdwenen. Gediplomeerde, gecertificeerde Docenten Schrijven worden nu niet meer opgeleid. Docenten Schrijven kunnen niet verder professionaliseren. 

Dit leidt tot problemen voor de schrijfwereld:

  1. Nieuwe docenten die met twee benen in het vak willen staan, moeten hun eigen schrijverschap ontwikkelen en daarnaast hun pedagogische en didactische kwaliteiten vergroten. Nu is er geen plek waar ze die combinatie vinden als ze zich professioneel verder willen vormen.
  2. De docenten met een opleiding zien hun vak devalueren, want het wordt voortgezet door docenten zonder een opleiding die kans geeft op onderlinge vergelijking.
  3. Voor instellingen die een Docent Schrijven zoeken is het moeilijk om kwaliteit te beoordelen of te vergelijken.
  4. Voor cursusaanbieders noch cursisten is duidelijk van wat voor type docent, van welke stroming en met welke achtergrond, didactiek en methodiek, zij les krijgen.
  5. En ten slotte: de spoeling wordt dun na het verdwijnen van de laatste docentencursus, er is fris bloed in de docentenstal nodig. De vraag bereikt Kunstfactor vanuit schrijfscholen, Centra voor de Kunsten en schrijfdocenten zelf.

Kernprobleem is dus het gebrek aan continue aanwas van schrijfdocenten, die zelf zijn geschoold op 2 gebieden: de ontwikkeling van hun eigen schrijverschap én hun didactische kwaliteiten.

De ontwikkeling van een kunstdiscipline staat of valt met kwalitatief hoogstaande opleidingsmogelijkheden

Alleen onder ideale omstandigheden kan een kunstvak uitgroeien tot een volwaardige discipline waarbinnen artistiek talent zich kan ontplooien. De zorg die we aan menig artistiek talent besteden, komt ook de beginnende schrijvers van Nederland toe. Daarom is de ontwikkeling van een opleiding voor docenten van groot belang voor de (amateur)kunstdiscipline Schrijven.

Bij de opzet van zo’n opleiding Docent Schrijven kan de sector profiteren van de kennis en ervaring van het voorwerk, gedaan door de andere disciplines. Denk aan de ontwikkeling van raamleerplannen, de certificering, implementatie, en de kwaliteitszorg.

In de wereld van de dans heeft Kunstfactor Dans (voorheen Landelijk Centrum voor Amateurdans) de lacunes in de opleiding voor docent werelddans opgevuld met de ontwikkeling van een tweejarige kaderopleiding tot docent Internationale Dans / Werelddans. Daarnaast heeft Kunstfactor Dans een voortdurend aanbod van professionaliseringsworkshops voor dansdocenten. 

Voor de schrijfwereld wil Kunstfactor initiatieven stimuleren en ze daar ondersteunen, waar ze uiteindelijk kunnen worden uitgevoerd. Ontwikkeling in en met de praktijk geeft een kans op ingebed succes. Twee groepen zijn inmiddels verkennend bezig.

Een werkgroep Opleiding vanuit het Netwerk Schrijfdocenten werkt aan de ontwikkeling van modules voor opleiding en professionalisering van docenten Creatief Schrijven, die – aangepast op de studentendoelgroepen – kunnen draaien op diverse opleidingen. Journalistiek, Neerlandistiek, pabo of lerarenopleiding, de Vakopleiding Boekenbranche, HBO’s met opleidingen die het vak creatief schrijven goed kunnen gebruiken.

Vanuit een particulier initiatief in samenwerking met het Huis voor de Kunsten Limburg startte in 2007 een pilotopleiding in Limburg, voorlopig voor een jaar.

Een toekomstbeeld is een schrijfopleiding in het Hoger Onderwijs of het Hoger Beroepsonderwijs waaraan een vakopleiding tot schrijver en docent Creatief/Literair Schrijven gekoppeld is. Evenals bij de andere kunstvakopleidingen is het docentschap een gezichtsbepalende tak van het kunstenaarschap.
 

Educatie met kwaliteit voor de schrijfwereld – wat kunnen we doen?

  • Kunstvakopleidingen, hogescholen en universiteiten kunnen zich buigen over de vraag of zij een opleiding tot Docent Creatief Schrijven een plaats kunnen geven. Zij kunnen vervolgens initiatieven nemen om dergelijke opleidingen te ontwikkelen, in een vorm die bij hun instelling past. Ook provinciale of lokale overheden kunnen zich hiervoor sterk maken en initiatieven nemen of ondersteunen.
  • Kunstfactor spant zich in om ten gunste van de amateurschrijfwereld in de educatie en professionalisering van docenten te helpen voorzien. Kunstfactor zal het onderwerp op de agenda van overheden en (kunstvak)opleidingen brengen en houden. Kunstfactor nodigt uit tot de discussies die nodig zijn om gedegen opleidingen weer inhoud te geven. Kunstfactor zal initiatieven actief steunen, o.a. door inhoudelijk te adviseren en te informeren, en door verbindingen te leggen tussen de amateur- en professionele kunstwerelden.

Amateurschrijvers hebben baat bij goede begeleiding, docenten moeten daarvoor opgeleid worden. Kunstfactor maakt zich sterk voor de ontwikkeling van een opleiding Docent Creatief Schrijven. 

Kunstfactor is het landelijk sectorinstituut voor de amateurkunst

Kunstfactor is de landelijke organisatie voor de ontwikkeling en promotie van amateurkunst. Of het nu gaat om amateurverenigingen, kunstinstellingen, opleidingen of kader, Kunstfactor biedt ondersteuning, advies, educatie en bevordert de kwaliteit en de infrastructuur. De organisatie maakt zich sterk voor de belangen van ruim zes miljoen amateurkunstenaars: van popmuzikanten tot fotografen en van theatermakers tot jazzdansers, van songtekstschrijvers tot hoorspeldichters.

Daarnaast is zij gesprekspartner voor overheden, beleidsmakers en opinievormers en stimuleert zij het debat over de betekenis van de amateurkunst. 

Dit pleidooi is digitaal te vinden op www.kunstfactor.nl/nieuws
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Sieneke de Rooij, adviseur Schrijven: Dit e-mailadres is beschermd voor spambots, je hebt Javascript nodig om dit te kunnen bekijken
 

Dit pleidooi wordt ondersteund door

Peter van Gorsel, instituutsdirecteur MIM, Hogeschool van Amsterdam
Pim Wiersinga, coördinator Scriptplus / MIM, Hogeschool van Amsterdam
Hubert Roza, hoofd BTh Writing for Performance, Hogeschool voor de Kunsten Utrecht
Nirav Christophe, Lector Theatrale Maakprocessen, Hogeschool voor de Kunsten Utrecht

Frans Oosterhof, hoofd afdeling Beeld&Taal, Gerrit Rietveld Academie
Ap de Vries, directeur Kunstconnectie
Desiree T.M. Majoor, directeur Faculteit Communicatie en Journalistiek, Hogeschool voor de Kunsten Utrecht

Renate Dorrestein, schrijver en schrijfdocent; gastschrijver universiteit Leiden 2007
Sylvia Dornseiffer, directeur Stichting Fonds voor de Letteren, Amsterdam
Paul Hensen, directeur Bond van Nederlandse Volksuniversiteiten

René Appel, vice-voorzitter Vereniging van Schrijvers en Vertalers
Aad Meinderts, directeur Stichting Lezen
Leo Benders, directeur Huis voor de Kunsten Limburg, Roermond

Mieke Bouma, Innessence trainingen; oprichter en v/h directeur Scriptschool
Will van Sebille, Stichting Pomona / Netwerk Schrijfdocenten
Pepijn Dobbelaer, directeur Virtùmedia, uitgever Schrijven Magazine en SchrijvenOnline

Louis Stiller, hoofdredacteur Schrijven Magazine en SchrijvenOnline
Tilly Hermans, oprichter uitgeverij Augustus, uitgever Schrijfbibliotheek
Franc Knipscheer, uitgeverEdward van de Vendel, schrijver

Henny Fortuin, schrijver en schrijfdocent
Benny Lindelauf, schrijver en schrijfdocent

 
Zoeken
Inloggen